04 Th7

Kinh kịch Trung Quốc-Loại hình sân khấu ngàn năm của Trung Quốc

Rate this post

Kinh kịch Trung Quốc (hí kịch) trở thành một nét văn hóa đặc sắc của Trung Quốc. Cùng tiếng Trung THANHMAIHSK tìm hiểu kinh kịch là gì nhé!

hinh-anh-kinh-kich-trung-quoc-loai-hinh-san-khau-ngan-nam-cua-trung-quoc-1

Những người yêu thích văn hóa Trung Quốc chắc hẳn đã cũng yêu thích kinh kịch Trung Quốc. Nghệ thuật tuồng của Việt Nam cũng ảnh hưởng khá nhiều từ kinh kịch Trung Quốc. Để giúp các bạn hiểu rõ hơn, trung tâm tiếng Trung THANHMAIHSK sẽ khám phá cùng bạn nhé!

Kinh kịch là gì?

Kinh kịch là gì? Kinh kịch loại hình nghệ thuật được coi là nghệ thuật tinh túy, là quốc bảo hay có cái tên là Ca kịch Phương Đông. Trải qua 200 năm lịch sử, kinh kịch được đánh giá là một loại hình nghệ thuật biểu diễn sân khấu đặc sắc, nội hàm thâm thúy.

Nguồn gốc của kinh kịch Trung Quốc

Kinh kịch được bắt nguồn từ mấy loại tuồng cổ địa phương, đặc biệt là “Huy Ban” tức “đoàn tuồng An Huy” lưu hành tại miền Nam Trung Quốc hồi thế kỷ 18. Năm 1790, “đoàn tuồng An Huy” đầu tiên đến Bắc Kinh biểu diễn chúc mừng sinh nhật nhà vua.

hinh-anh-kinh-kich-trung-quoc-loai-hinh-san-khau-ngan-nam-cua-trung-quoc-2

Sau đó lại có nhiều đoàn tuồng An Huy đến Bắc Kinh biểu diễn. Ban biểu diễn tuồng Huy vốn có tính lưu động mạnh, do hấp thụ nhiều phương pháp biểu diễn của các chủng loại tuồng khác nhau, Bắc Kinh là nơi tập trung nhiều chủng loại tuồng địa phương, điều này khiến nghệ thuật biểu diễn của đoàn tuồng Huy được nâng cao nhanh chóng.

Về sau Huy kịch được pha trộn với Hán kịch tạo thành một loại hình nghệ thuật cực thịnh vào thời vua Càn Long, đó chính là Kinh kịch mà ngày nay còn lưu truyền.

Các giai đoạn phát triển của kinh kịch Trung Quốc

Từ thời nhà Đường trở về trước nghệ thuật diễn tuồng sân khấu được gọi là hí kịch.

Các thể loại kịch của Trung Quốc cũng như các loại hình biểu diễn sân khấu tương tự tại các nước trong khu vực như Triều Tiên, Nhật Bản, Việt Nam thường lấy các sự tích câu chuyện những vị anh hùng trong dân gian và lịch sử làm đề tài chủ đạo.

Cho đến thời nhà Đường, được phát triển thành Tham quân hí (hoặc được gọi là Lộng tham quân) bao gồm hai vai: một người mặc y phục xanh lục tề chỉnh, thông minh cơ trí và linh lợi, tên vai diễn gọi là Tham quân; còn người kia ăn mặc lôi thôi, khờ khạo đần độn, tên vai diễn gọi là Thương cốt. Hai nhân vật này trong vở khi diễn thường có những lời đối đáp khôi hài trào lộng. Tham quân là vai chính, Thương cốt là vai phụ. Đôi khi Tham quân là đối tượng để làm trò cười và cuối cùng bị Thương cốt đánh đập.

Đến thời nhà Tống, Tham quân hí biến thành Tạp kịch. Vai diễn cũng chỉ có hai người: Thương cốt (vai khờ khạo) được đổi thành tên Phó mạt, còn Tham quân (vai tinh khôn) được đổi tên là Phó tịnh. Trong khi diễn, diễn viên nam cũng có thể hóa trang thành nhân vật nữ để diễn xuất, được gọi là Trang đán. Đến thời Nam Tống, vùng đất Ôn Châu là nơi nổi danh về hí kịch, ca múa, nên sản sinh ra thể loại được gọi là Nam hí (hí kịch Nam Tống).

Thời nhà Tống nghệ thuật diễn không chú ý đến các vai nữ (Đán giác). Vai nữ được xếp hạng là «đệ tử» (con em). Trong ban hát đều là nữ thì được gọi là «đệ tử tạp kịch». Vai chính được gọi là Chính đán, vai già là Lão đán, vai trẻ là Tiểu đán, Trà đán, Thiếp đán, v.v…

hinh-anh-kinh-kich-trung-quoc-loai-hinh-san-khau-ngan-nam-cua-trung-quoc-3

Vào thời nhà Nguyên, vai nữ (đán giác) lại rất được xem trọng. Đó cũng là điểm khác biệt giữa tạp kịch thời nhà Nguyên và tạp kịch thời nhà Tống.

Tính chất tạp kịch thời nhà Tống và thời nhà Nguyên có chung một tính chất là khôi hài, hoạt kê, nhưng tạp kịch thời nhà Nguyên có nhấn mạnh thêm tính chất phê phán thói đời và các tệ nạn xã hội.

Tạp kịch thời nhà Nguyên là thành tựu rất lớn và ở giai đoạn đỉnh điểm hưng thịnh của nó trong suốt hai thế kỷ XIII-XIV. Nhiều nhà soạn những vở diễn tuồng múa hát rất nhiều, khoảng trên 150 người, trong số đó nổi tiếng nhất là Quan Hán Khanh có ít nhất cũng khoảng 60 vở tuồng.

Đặc điểm của kinh kịch Trung Quốc

Nhân vật trong kinh kịch

Các nhân vật trong Kinh kịch chủ yếu được chia làm bốn vai lớn: Sinh (vai nam), Đán (vai nữ), Tịnh (vai tà), Sửu (vai hề) và một số vai phụ. Trong Kinh kịch thường có các màn nhào lộn, xiếc và diễn trò. Đặc biệt còn có những màn võ thuật truyền thống Trung Quốc. Có thể nói, Kinh kịch đã góp phần làm phong phú diện mạo của điện ảnh Hồng Kông và Trung Quốc hiện đại. Do trong thể loại phim quyền cước của Hồng Kông có hai loại võ thuật, võ thuật thật sự của các võ sư, quyền sư và võ thuật sân khấu của diễn viên Kinh kịch chuyển sang.

Người phương Tây ví Kinh kịch là “Ca kịch phương Đông”, loại hình sân khấu đặc sắc của Trung Quốc và mang đậm nét văn hóa thuần túy Á đông. Tháng 11/2010, UNESCO chính thức công nhận Kinh kịch là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Kinh kịch đã được chính phủ Trung Quốc ra sức nâng đỡ. Ngoài việc xây dựng một nhà hát lớn mang tên Trường An quanh năm biểu diễn Kinh kịch, các cuộc thi biểu diễn Kinh kịch trong nước và quốc tế cũng thu hút nhiều người hâm mộ. Đặc biệt, Kinh kịch còn được chọn là chương trình giao lưu văn hóa giữa Trung Quốc với nước ngoài.

Mặt nạ trong kinh kịch Trung Quốc

Mặt nạ trong Kinh kịch được gọi là “kiểm phổ”. Đây là yếu tố quan trọng làm nên sự thành công của Kinh kịch. Qua mặt nạ, người xem có thể nhận biết các nhân vật trung thành, gian trá, tốt đẹp hay xấu xa, lương thiện hay gian ác, cao thượng hay thấp hèn. Ví dụ: nặt nạ tô đỏ – nhân vật trung thành nhất mực; màu trắng – nhân vật gian trá, độc ác; màu xanh lam – nhân vật kiên cường, dũng cảm; màu vàng – nhân vật tàn bạo; màu vàng hoặc màu bạc tượng trưng cho Thần Phật, quỷ quái… khiến khán giả có một cảm giác thiêng liêng, huyền ảo.

Bên cạnh sự nổi tiếng của thư pháp và tranh thuỷ mặc, nghệ thuật vẽ mặt nạ Kinh kịch cũng được xếp vào nghệ thuật “hoạ”. Thông qua mặt nạ, lối tư duy trừu tượng, hình tượng hoá đặc trưng văn hoá gốc nông nghiệp cũng được thể hiện rõ. Ngoài ra, nghệ thuật vẽ mặt nạ còn bật lên sự tỉ mỉ, chỉn chu, khéo léo đặc trưng của người Trung Quốc. Nhưng tính cách của người Trung Quốc được thể hiện rõ nhất không phải thông qua chiếc mặt nạ, mà qua cách họ sử dụng chúng. Từ lối tư duy chọn vẽ mặt nạ lên mặt người, cho đến sự khôn khéo, tư lợi trong việc kinh doanh đều chỉ rõ tính thế tục của họ.

Có nghiên cứu cho rằng, mặt nạ Kinh kịch được vẽ trực tiếp lên mặt người, có hiệu quả tốt hơn thay vì sử dụng mặt nạ bằng giấy. Khán giả bị thu hút bởi “kiểm phổ” do sự chuyển động của các cơ mặt khiến cho mặt nạ sinh động và gây hiệu ứng thích thú từ khán giả. Người diễn viên Kinh kịch giỏi khi nhuần nhuyễn trong việc thể hiện cảm xúc, đồng bộ cùng mặt nạ họ đang mang, để tạo nên sự hấp dẫn cho nhân vật.

hinh-anh-kinh-kich-trung-quoc-loai-hinh-san-khau-ngan-nam-cua-trung-quoc-4

Kiểm phổ được vẽ tinh xảo, màu sắc rực rỡ, khuôn mặt có thể méo mó nhưng cũng có thể ngay thẳng, đường nét có thể thô hoặc mỏng, rất đa dạng. Kiểm phổ thể hiện nên tính cách tốt – xấu, trung trực – gian xảo, vừa có thể nói lên quan hệ huyết thống, tính cách, lại có thể nói lên thân phận của nhân vật, và cũng có thể gây nên sự chú ý của khán giả, từ đó bù đắp những thiếu sót về biểu hiện cảm xúc của diễn viên, do đó kiểm phổ là nét đặc trưng lớn của Kinh kịch.

hinh-anh-kinh-kich-trung-quoc-loai-hinh-san-khau-ngan-nam-cua-trung-quoc-5

Kiểm phổ thể hiện tính cách, ví dụ như mặt đỏ thể hiện tính cách trung liệt, dũng cảm, chính nghĩa; mặt đen biểu thị sự thô bạo, hung dữ; mặt xanh dương biểu thị sự ngoan cường, dũng mãnh; mặt trắng biểu thị sự gian xảo, nham hiểm; “mặt đậu phụ” biểu thị sự a dua, nịnh bợ…;

Ngoài ra còn rất nhiều kiểm phổ mà không thể liệt kê ra hết, vừa có thể dùng các màu sắc khác nhau để vẽ nên các hoa văn khác nhau nhằm lột tả hết tính cách của nhân vật trong vở kịch, giúp khán giả có cái nhìn cụ thể hơn.

Trang phục kinh kịch Trung Quốc: Các diễn viên được mặc những bộ đồ hoàng cung vô cùng lộng lẫy, nhiều chi tiết sặc sỡ. Các bộ trang phục được chuẩn bị sẵn, vô cùng cầu kỳ.

hinh-anh-kinh-kich-trung-quoc-loai-hinh-san-khau-ngan-nam-cua-trung-quoc-6

Kinh kịch được nhìn nhận là tinh hoa nghệ thuật truyền thông dân tộc, được chính phủ Trung Quốc bảo tồn và nâng đỡ.

Tìm hiểu về văn hóa Trung Quốc sẽ giúp bạn có cái nhìn sâu rộng và yêu thích thêm về Trung Hoa. Đây cũng là cách làm bạn có thêm động lực học tiếng Trung Quốc đấy nhé!

Xem thêm:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

LỊCH KHAI GIẢNG CHI TIẾT CÁC KHÓA TIẾNG TRUNG TRONG THÁNG 9/2018XEM CHI TIẾT
hotline